Inzichten
11 minuten leestijd- Te weinig winst is een groot probleem in het MKB. De helft van alle bedrijven maakt nauwelijks winst. Eén op de vijf ondernemers verdient onder bijstandsniveau. De gemiddelde netto marge is slechts 7,6%.
- Te weinig winst is geen persoonlijk probleem. Te weinig winst betekent geen opleidingen voor medewerkers, geen innovatie voor klanten, geen pensioen voor jezelf, en een MKB dat als motor van de economie stil komt te staan.
- Ondernemers accepteren te weinig winst omdat onze cultuur winst moreel verdacht maakt. Ze durven geen prijsverhoging door te voeren, vermijden het woord winst, en zien rondkomen als genoeg.
De meeste ondernemers die ik spreek werken hard. Zestig uur per week. Ze hebben een volle agenda’s. Maar onder aan de streep blijft er te weinig winst over. En het vreemde is: ze praten er niet over. Alsof het erbij hoort. Alsof gewoon rondkomen genoeg is.
Dat is het niet. Te weinig winst is geen teken van bescheidenheid. Het is een risico. Voor je bedrijf, voor je mensen, voor je toekomst. En de cijfers uit het Nederlandse MKB bewijzen dat het een veel groter probleem is dan de meeste ondernemers beseffen.
Te weinig winst in het MKB: de cijfers
Laten we eerlijk zijn over de situatie. De gemiddelde winstmarge in het Nederlandse MKB is 7,6% (Oranje Boekje, MKB Nederland). Van elke honderd euro omzet blijft €7,60 over. Daarvan moet je belasting betalen, rente aflossen, investeren in je bedrijf. En voor de ondernemers met een eenmanszaak moet daar ook nog het eigen inkomen af.
Wat er dan overblijft om echt te bouwen aan je bedrijf? Vrijwel niets.
De harde realiteit
- Bijna 1 op de 5 ondernemers verdient onder bijstandsniveau
- Nog eens 30% verdient rond het minimumloon
- Menig ondernemer verdient minder dan de eigen medewerkers
- Bedrijfskosten stegen in 2024 met 7,9% en veel ondernemers konden dat niet doorberekenen
- 50% van de bedrijven maakt geen of nauwelijks winst (CBS)
Eén op de vijf ondernemers werkt zestig uur per week en verdient minder dan een bijstandsuitkering. En toch klinkt “Ik wil meer winst maken” in de oren van veel mensen egoïstisch.
Wil jij als ondernemer jouw winst verhogen? Lees hier meer over in mijn complete gids.
Waarom ondernemers te weinig winst accepteren
Er hangt een taboe op winst in Nederland. Ondernemers fluisteren erover alsof het iets beschamends is. “Ik doe het niet voor het geld.” “Gewoon rondkomen is genoeg.” Maar terwijl ze dat zeggen, dromen ze ’s avonds van minder werken, vaker op vakantie met hun gezin, investeren in hun bedrijf, hun beste mensen beter betalen.
Dat taboe heeft een wetenschappelijke verklaring. Onderzoek van de Rotterdam School of Management toont aan dat mensen diepgewortelde anti-profit beliefs hebben: de overtuiging dat winst en maatschappelijke waarde elkaar uitsluiten. Hoe hoger de winst, hoe verdachter het bedrijf (Bhattacharjee, Dana & Baron, 2017).
Ondernemers voelen dat intuïtief aan. Ze vermijden het woord winst. Durven geen prijsverhoging door te voeren, angstig om als geldwolf gezien te worden. En ze accepteren te lage marges. Niet omdat er geen ruimte is. Maar omdat het taboe op winst zo diep zit dat te weinig winst normaal voelt.
Wat te weinig winst betekent in de praktijk
Peter runt een metaalbewerkingsbedrijf in Brabant. Veertig medewerkers, €4 miljoen omzet, gespecialiseerd in precisieonderdelen voor de machinebouw. Op papier een mooi bedrijf. In de praktijk draait Peter een nettomarge van 3%, dat is €120.000 winst op jaarbasis.
Peter zegt: “Ik doe het voor het vak. Zolang de zaak draait, is het goed.”
De realiteit vertelt een ander verhaal. Van die €120.000 moet hij vennootschapsbelasting betalen, aflossingen doen op zijn machines en er zelf van leven. Wat overblijft voor investeringen: vrijwel niets.
De gevolgen van te weinig winst stapelen zich op
Zijn CNC-freesbanken zijn acht jaar oud en toe aan vervanging. De kostprijs is €350.000 per stuk, maar het geld is er niet. Zijn twee beste vakmensen hebben vorig jaar een aanbod gekregen van een concurrent die wél opleidingsbudget heeft. Eén van hen is al vertrokken. Zijn klanten vragen steeds vaker om geavanceerder freeswerk, maar Peter kan die orders niet aannemen. Bij de eerste grote tegenslag zoals een machinebreuk of een klant die wegvalt heeft hij geen financiële buffer.
Met een nettomarge van 12%, €480.000 winst met dezelfde omzet, had hij elk jaar één machine kunnen vervangen, zijn vakmensen kunnen bijscholen, een buffer van drie maanden bedrijfskosten kunnen opbouwen en zichzelf een fatsoenlijk inkomen kunnen uitkeren.
Het verschil tussen 3% en 12% is niet het verschil tussen bescheiden en hebberig. Het is het verschil tussen overleven en bouwen.
Te weinig winst maken raakt niet alleen jou als ondernemer
De schade van te weinig winst reikt verder dan je eigen bankrekening. Het raakt iedereen in je bedrijf en om je heen.
Je medewerkers
Zonder winst kun je niet investeren in je mensen. Geen opleidingen, geen loonsverhoging, geen zekerheid. Je beste mensen vertrekken naar bedrijven die dat wél kunnen bieden.
“Winst maken is essentieel om te kunnen blijven investeren, om ook in de toekomst welvaart te kunnen blijven genereren.” — Pieter Hasekamp, directeur CPB
Je klanten
Klanten kiezen niet voor het goedkoopste bedrijf. Ze kiezen voor het beste. Maar het beste zijn vereist investeringen in kwaliteit, service en innovatie. Zonder winst word je middelmatig. En middelmatig worden betekent vervangbaar zijn.
“Ondernemers die nu afwachten, komen bij de achterblijvers terecht. En dat is een plek waar je niet wilt zijn.” — Justin Jansen, hoogleraar RSM
Je toekomstige zelf
Ondernemers hebben geen werkgever die pensioenpremie betaalt. Te weinig winst betekent geen pensioenpot, werken tot je zeventigste, afhankelijk zijn van een AOW waar je niet van kunt leven. Als jij geen winst maakt, wie zorgt er dan voor jou als je zeventig bent?
De samenleving
Het MKB is verantwoordelijk voor circa twee derde van het BBP en 70% van de werkgelegenheid in Nederland. Te weinig winst in het MKB betekent minder banen, minder innovatie, minder economische groei.
“Ondernemers, van grote bedrijven tot het mkb, spelen een onmisbare rol hierin. Het kabinet wil bedrijven koesteren en meer waardering uiten voor het belang van bedrijven voor onze welvaart.” — Rijksoverheid
Te weinig winst maken is onverantwoord
Laten we het omdraaien. Wat is écht egoïstisch?
Een ondernemer die 65 uur per week werkt, onder minimumloon verdient, geen pensioenpot opbouwt, niet kan investeren in zijn mensen en bij de eerste tegenslag failliet gaat. Is dat nobel? Of is dat onverantwoord tegenover jezelf, je gezin, je medewerkers en je klanten?
Te weinig winst betekent dat je bedrijf kwetsbaar is, dat je mensen geen toekomst kunt bieden en dat je uiteindelijk jezelf opbrandt voor een zaak die niet te redden is zodra het tegenzit.
Van te weinig winst naar gezonde marges in vier stappen
Stap 1: Herdefinieer wat winst is
Stop met denken dat winst ‘extra’ is dat je er privé uit haalt. Winst is je pensioenpot, buffer voor crises, investeringen in je mensen, innovatie die je bedrijf relevant houdt, verduurzaming, en de garantie dat je over vijf jaar nog bestaat. Te weinig winst betekent dat je op al die fronten tekortschiet.
Stap 2: Verander de framing
Zeg niet: “Wij willen meer winst.” Zeg: “Wij willen een gezond bedrijf bouwen dat structureel winstgevend is.” Of: “Winst is geen doel op zich. Het is de voorwaarde voor continuïteit, innovatie en goede banen.”
Bereken wat je werkelijk nodig hebt. Wat kost een fatsoenlijk pensioen? En wat kost investeren in je mensen? Wat kost verduurzaming? Wat kost innovatie? Dat is je winstdoel. Niet egoïstisch, maar noodzakelijk.
Stap 3: Wees transparant
Het taboe op winst blijft bestaan zolang niemand erover praat. Vertel je medewerkers dat je twaalf procent nettomarge nastreeft en waarom: vier procent naar hun ontwikkeling, drie procent naar innovatie, twee procent naar verduurzaming, drie procent naar de buffer. Transparantie doorbreekt het taboe.
Stap 4: Wees trots op gezonde winst
Vijftien procent nettomarge betekent: je hebt je mensen goed betaald, geïnvesteerd in innovatie, een buffer opgebouwd, je klanten goede service geleverd en bijgedragen aan de economie. Dat is geen hebzucht. Dat is goed ondernemerschap. Daar mag je trots op zijn.
Te weinig winst is het echte probleem
Het debat in Nederland gaat vaak over bedrijven die te veel verdienen. Maar het werkelijke probleem in het MKB is precies het tegenovergestelde. Te weinig winst. Geen financiële buffer. Te weinig financiële ruimte om te investeren, te innoveren, te groeien.
“Winst is geen vies woord. Winst is noodzakelijk voor ondernemers om te kunnen investeren, om te reserveren voor slechtere tijden en te sparen voor hun pensioen. Voorwaarde voor een gezonde en toekomstbestendige bedrijfsvoering.” — Oranje Boekje, MKB Nederland
Winst maken is je verantwoordelijkheid als ondernemer. Tegenover je medewerkers, zodat je ze kunt ontwikkelen, eerlijk kunt betalen en zekerheid kunt bieden. Verantwoordelijkheid tegenover je klanten, zodat je kunt blijven innoveren. Tegenover jezelf, zodat je een pensioen hebt en niet uitgebrand raakt. En tegenover de samenleving, omdat het MKB de motor is van de Nederlandse economie.
Hoe maak je meer winst?
Als je dit leest en denkt “Hoe maak ik méér winst?” dan ben je niet alleen. De meeste ondernemers weten dat ze te weinig winst maken. Maar niet wat ze moeten doen om hun winst te verhogen.
Er zijn concrete stappen om je winst te verbeteren: je prijzen verhogen, je kostprijs verlagen door slimmer in te kopen, je bezettingsgraad verhogen en focussen op je winstgevendste klanten en producten. Benieuwd hoe jij van te weinig winst naar gezonde marges komt? Laten we kennismaken. We kijken samen naar jouw cijfers en maken een plan om structureel winstgevender te worden. Niet omdat het egoïstisch is, maar omdat het je verantwoordelijkheid als ondernemer is.
Veelgestelde vragen
Wat is een gezonde winstmarge voor een MKB-bedrijf?
Er bestaat geen universeel “goed” winstpercentage. Wat een gezonde marge is hangt af van je sector, risico, kapitaalintensiteit en groeiplannen. In veel MKB-sectoren ligt de gemiddelde nettomarge rond de 7 à 8%. Dat is laag want van die winst moet je namelijk nog belasting betalen, investeren in machines of systemen, buffers opbouwen en als ondernemer ook zelf inkomen halen. Voor veel bedrijven is een nettowinst van 10% tot 15% nodig om echt financieel gezond te zijn en ruimte te hebben voor investeringen en tegenslagen.
Waarom maken zoveel ondernemers te weinig winst?
Er zijn een paar oorzaken die steeds terugkomen:
• Te lage prijzen omdat ondernemers bang zijn klanten te verliezen
• Geen goed inzicht in de kostprijs van uren, materialen of projecten
• Te veel focus op omzet in plaats van op marge
• Te weinig sturen op cijfers tijdens het jaar
Is meer winst maken niet egoïstisch?
Dat idee leeft sterk in Nederland, maar het klopt niet. Winst is geen geld dat je “overhoudt voor jezelf”. Winst is nodig voor:
• investeringen in je bedrijf
• opleiding en ontwikkeling van medewerkers
• innovatie en verbetering van producten
• buffers voor slechte tijden
• pensioen voor de ondernemer
Een bedrijf zonder winst kan niet investeren, niet groeien en is kwetsbaar bij de eerste tegenvaller.
Wat is de eerste stap om meer winst te maken?
De eerste stap is inzicht krijgen in waar je winst ontstaat en waar die weglekt. Veel ondernemers kijken alleen naar omzet en kosten op hoofdlijnen. Maar winst wordt vaak bepaald door details: marges per klant, per product, per project of per type werk. Als je dat inzicht hebt, kun je gerichte keuzes maken die direct effect hebben op je winst.
Wanneer is het verstandig om hulp in te schakelen bij winstverbetering?
Als je merkt dat:
• je omzet groeit maar je winst niet
• je niet precies weet waar je marge vandaan komt
• je bedrijf financieel kwetsbaar voelt ondanks veel werk
• je weinig tijd hebt om echt naar je cijfers te kijken
Dan kan een frisse blik helpen om snel inzicht te krijgen in waar de grootste winstkansen liggen.
Referenties
- Bhattacharjee, A., Dana, J., & Baron, J. (2017). Anti-profit beliefs: How people neglect the societal benefits of profit. Journal of Personality and Social Psychology, 113(5), 671–696. https://doi.org/10.1037/pspa0000093
- Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). (2024). Midden- en kleinbedrijf in Nederland: kerncijfers en economische bijdrage. https://www.cbs.nl
- CPB – Centraal Planbureau. (2023). Hasekamp, P. Van investeren én verdelen komt de winst. https://www.cpb.nl
- Exact & Rotterdam School of Management (Erasmus University). (2023–2024). Exact MKB Barometer. https://www.exact.com/nl/mkb-barometer
- Kahneman, D., D., Knetsch, J. L., & Thaler, R. (1986). Fairness as a constraint on profit seeking: Entitlements in the market. American Economic Review, 76(4), 728–741. https://www.jstor.org/stable/1806070
- MKB-Nederland. (2025). Het Oranje Boekje: woordenlijst van mkb-ondernemers. https://www.mkb.nl/documenten/het-oranje-boekje-woordenlijst-van-mkb-ondernemers
- Rijksoverheid. (2024). Ondernemerschap en economische groei. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ondernemen
- SRA. (2024). Branches in Zicht 2024. https://www.sra.nl/publicaties/branches-in-zicht