Inzichten
16 minuten leestijd- Winst is niet hetzelfde als omzet of inkomen. Winst is wat overblijft na alle kosten (omzet – alle kosten = winst). Je kunt een hoge omzet draaien en toch verlies maken, of een goed salaris verdienen terwijl je bedrijf amper winst maakt.
- Brutowinst toont je marge per verkoop, nettowinst is wat je écht overhoudt na alle vaste lasten.
- Winst bepaalt je toekomst als ondernemer. Zonder winst bouw je geen buffer op, heb je geen investeringskracht en geen financiële rust. Winst geeft je continuïteit, vrijheid in keuzes en maakt je bedrijf waardevol bij verkoop. Het is de thermometer die laat zien of je strategie werkt en of je toekomstbestendig bent.
- Je winst verhogen door aan de juiste knoppen te draaien. Veel bedrijven kunnen hun winstgevendheid vergroten door te draaien aan de volgende knoppen: Productiviteit (meer uit hetzelfde halen), verkoopprijs (slimmer prijzen), inkoopprijs (beter onderhandelen), bezetting (capaciteit benutten), kosten besparen en efficiëntie (minder verspilling). Weten waar je winst vandaan komt en waar het weglekt is cruciaal om gericht te kunnen sturen.
Je draait een mooie omzet. En die groeit misschien zelfs nog.
De agenda zit vol. Je team werkt hard. Aan de buitenkant lijkt alles goed te gaan.
Maar ’s avonds aan de keukentafel knaagt er iets.
Waar blijft het geld eigenlijk?
Waarom voelt het alsof je steeds harder werkt, maar niet echt vooruitkomt?
En hoe kan het dat je bedrijf groeit, terwijl financiële rust juist verder weg lijkt?
Veel ondernemers herkennen dit. Omdat omzet en winst niet hetzelfde zijn.De echte vraag is dus niet hoeveel je verdient. Maar hoeveel je overhoudt.
In dit blog leg ik je glashelder uit wat winst precies is, waarom het cruciaal is voor rust en continuïteit, en welke concrete stappen je kunt zetten om structureel meer winst te maken.
Daar begint het verschil tussen druk zijn… en echt vooruitkomen.
Inhoudsopgave
Wat is winst eigenlijk?
Winst is het bedrag dat overblijft nadat je alle kosten van je omzet hebt afgetrokken. Dus niet alleen je inkoop of materiaalkosten, maar ook je personeel, huisvesting, marketing, afschrijvingen, verzekeringen, je accountant… echt alles.
Winst wordt in de financiële wereld ook wel aangeduid als rendement, profit, opbrengst, EBIT, EBITDA of yield. Het zijn allemaal termen die iets zeggen over wat je overhoudt na aftrek van de kosten.
De formule is simpel:
Omzet – Alle kosten = Winst
Wanneer dit getal positief is, maak je winst. Is het negatief? Dan draai je verlies.
Vaak wordt dit getal bekeken per periode, bijvoorbeeld per maand of per jaar.
Laten we het concreet maken met een simpel voorbeeld
Een bedrijf draait €1.000.000 omzet.
Dat klinkt gezond. Maar kijk onder de motorkap:
- Inkoop en directe kosten: €600.000
- Personeel en overhead: €350.000
- Winst: €50.000
Dat is slechts 5% nettowinst.
Nu gebeurt er iets kleins:
- 3% lagere inkoop → €18.000 extra winst
- 5% hogere prijs → €50.000 extra winst
- 10% betere bezetting → €40.000 extra winst
Zonder meer personeel. Zonder harder werken.
Alleen door aan de juiste knoppen te draaien.
Het verschil tussen bruto en netto winst
Er zijn twee soorten winst die je moet kennen: bruto winst en netto winst.
Brutowinst is wat je overhoudt nadat je je directe kosten hebt afgetrokken van de omzet. Directe kosten zijn de kosten die je extra moet maken om meer omzet te kunnen realiseren. Denk aan inkoop, materiaal en eventueel directe productiekosten. Dit geeft je inzicht in hoeveel marge je maakt op wat je verkoopt.
Nettowinst is wat er overblijft onder aan de streep. Hier zijn ook je indirecte kosten vanaf: personeel, huisvesting, marketing, verzekeringen, afschrijvingen en alle andere vaste lasten. Dit is het cijfer dat helemaal onderaan je verlies- en winstrekening staat in je jaarrekening. Dit geld kan je uitkeren (als dividend) of investeren in je bedrijf.
Je kunt een goede brutowinst hebben, maar toch weinig netto overhouden als je indirecte kosten (overheadkosten of algemene kosten) te hoog zijn. Daarom is het belangrijk om beide cijfers in de gaten te houden. Ik zie regelmatig dat de bruto marges (op projecten, diensten of producten) goed zijn maar dat er toch te weinig winst gemaakt wordt. Dit komt dan doordat de indirecte bedrijfskosten te hoog zijn in verhouding tot de omzet. Anders geredeneerd kan je zeggen dat de kostenstructuur dan te hoog is voor de omzet die wordt gemaakt en dat er dus een gebrek is aan voldoende (winstgevende) omzet.
Waarom brutowinst in projectorganisaties vaak te rooskleurig lijkt
In projectorganisaties zie ik regelmatig dat de brutowinst een vertekend beeld geeft. Dat komt doordat de directe personeelskosten, de uren die nodig zijn om het project daadwerkelijk uit te voeren, vaak niet als directe kosten worden geboekt. In plaats daarvan blijven ze hangen in de algemene personeelskosten bij de bedrijfskosten.
Op papier lijkt de brutomarge dan hoog, omdat alleen materiaal, werk derden en inkoop als directe kosten worden meegenomen. Maar in werkelijkheid vormen juist de directe uren vaak de grootste kostencomponent van een project. Als je die niet meerekent in je kostprijs, kijk je dus naar een onvolledige en te positieve brutowinst.
Het gevolg is dat projecten winstgevend lijken terwijl ze dat feitelijk niet zijn. De “winst” verdwijnt vervolgens alsnog in de personeelskosten verderop in de resultatenrekening. Ondernemers sturen dan op een bruto marge die te optimistisch is, waardoor verkeerde conclusies worden getrokken over prijzen, marges en winstgevendheid.
Daarom is het cruciaal om in projectorganisaties te werken met een echte kostprijs per uur of per project, waarin directe arbeid wel wordt meegenomen. Die dekking moet dan ook boven de bruto marge gepresenteerd worden. Pas dan zie je of projecten daadwerkelijk bijdragen aan je winst of dat je vooral omzet maakt zonder rendement. Dat inzicht is vaak het kantelpunt tussen hard werken en structureel winst maken.
Waarom winst niet hetzelfde is als je inkomen
Als je een eenmanszaak hebt en jezelf geen salaris uitbetaalt, is je winst tegelijk je inkomen. Maar zodra je personeel in dienst hebt of een BV runt, wordt het verschil belangrijker. Je kunt namelijk een mooi salaris verdienen door een hoge managementfee uit te keren terwijl je bedrijf amper winst maakt. Of andersom: flink winst draaien, maar jezelf weinig uitkeren.
Winst is wat er overblijft voor:
- Investeringen in groei
- Het opbouwen van een financiële buffer
- Uitkering aan jezelf of andere eigenaren
Het is dus niet zomaar een cijfer op je jaarrekening. Het is de financiële ruimte die bepaalt of je kunt groeien, risico’s kunt opvangen en vrijheid hebt in je keuzes.
Overigens zie ik ook veel ondernemers die op papier een goed inkomen hebben omdat ze een mooie managementfee hebben. Maar door financiële tekorten betalen ze deze managementfee niet of niet volledig uit zodat er privé veel minder te besteden is als je zou denken.
Waarom winst er toe doet
Veel ondernemers focussen op omzet. Logisch, want een stijgende omzet voelt als vooruitgang. Maar omzet zegt niks over de gezondheid van je bedrijf. Je kunt miljoenen aan omzet draaien en toch failliet gaan als je kosten uit de hand lopen.
Winst is cruciaal voor je continuïteit als MKB’er. Zonder winst kun je geen buffer opbouwen, geen tegenvallers opvangen en geen investeringen doen die je bedrijf sterker maken. Met andere woorden: geen winst maken betekent geen toekomst. Dan houdt het namelijk vanzelf een keer op.
Maar het echte effect van winst zie je niet alleen in je cijfers. Je ziet het in jezelf.
Meer winst betekent namelijk:
- minder stress over rekeningen
- geen knoop meer in je maag bij tegenvallers
- rust in je hoofd om vooruit te denken in plaats van brandjes te blussen
Financiële rust is geen luxe. Het is de basis van goed ondernemerschap. Pas als er structureel winst is, ontstaat er ruimte. Voor groei. Voor betere keuzes. En simpelweg om weer met plezier ondernemer te zijn.
Winst geeft je:
- Continuïteit – Je bedrijf blijft gezond, ook als het even tegenzit
- Investeringskracht – Je kunt groeien zonder afhankelijk te zijn van de bank of andere financiers
- Financiële rust – Je hebt een buffer voor tegenvallers
- Vrijheid – Je bepaalt zelf wat je doet, in plaats van dat je schuldeisers dat bepalen
- Waarde – Een winstgevend bedrijf is meer waard bij verkoop of overdracht
Kortom: winst is de thermometer van je bedrijf. Het laat zien of je strategie werkt en of je toekomstbestendig bent.
Hoe vergroot je je winst?
Als je de winst wil verhogen zal je op zoek moeten naar de zaken die jouw winst drijven. In veel bedrijven zijn dit de knoppen waar je aan kunt draaien om meer winst over te houden:
- Productiviteit – Meer output halen uit dezelfde capaciteit
- Verkoopprijs – Hogere prijzen vragen of slimmer opbouwen
- Inkoopprijs – Directe kosten verlagen
- Bezetting – Je beschikbare capaciteit beter benutten
- Kosten – Alleen uitgeven wat bijdraagt aan je resultaat
- Efficiëntie – Dezelfde omzet maken met minder middelen
Dat klinkt simpel. Maar in de praktijk weten veel ondernemers niet waar ze moeten beginnen. En ze weten ook niet welke knop het meeste effect zal hebben. Het probleem is vaak dat ze onvoldoende inzicht hebben in hun cijfers. Ze doen aannames in plaats van te meten. Ze weten niet waar hun winst vandaan komt, waar het weglekt en wat hun blinde vlekken zijn.
Laten we daarom de zes drijvers concreet maken.
Productiviteit: meer output per uur
Productiviteit gaat over hoeveel omzet je maakt met dezelfde mensen en middelen. Hoe meer je uit elk uur haalt, hoe meer winst je maakt zonder extra kosten.
Denk aan:
- Standaardiseren van werkwijzen zodat klussen sneller gaan
- Betere planning zodat er minder wachttijd is
- Investeren in gereedschap of machines die sneller werken
- Medewerkers opleiden zodat ze efficiënter te werk gaan
Als je team nu 100 uur factureert per week en je weet dat naar 110 uur te krijgen zonder extra mensen aan te nemen, stijgt je omzet met 10% zonder dat je kosten stijgen. Tel uit je winst.
Verkoopprijs: bouw je prijzen slimmer op
Je verkoopprijs bepaalt direct hoeveel marge je maakt. Toch laten veel ondernemers geld liggen door te laag te prijzen of door niet na te denken over hoe ze hun prijs opbouwen.
Vraag jezelf af:
- Heb je je prijzen recent geëvalueerd?
- Hoe verhoud jouw kostprijs zich eigenlijk tot de verkoopprijs?
- Kun je upselling toepassen door extra diensten of opties aan te bieden?
- Kan je meerwerk in rekening brengen bij je klant?
- Betaalt de klant voor jouw expertise of toegevoegde waarde? Of alleen voor je uren?
- Communiceer je helder waarom je meer waard bent dan de concurrent?
Soms is een prijsverhoging van een paar procent al genoeg om je winst met 20% of meer te laten stijgen. Zeker als je brutomarges laag zijn.
Inkoopprijs: haal meer uit je leveranciers
Je inkoopprijs bepaalt voor een groot deel je directe kosten. Hoe lager je inkoopt, hoe meer marge je overhoudt. Toch praten veel ondernemers zelden met hun leveranciers over de prijs.
Stel jezelf deze vragen:
- Wanneer heb je voor het laatst over je inkoopprijs onderhandeld?
- Vergelijk je regelmatig andere aanbieders?
- Kun je meer volume inkopen in ruil voor korting?
- Betaal je voor kwaliteit die je klant niet eens ziet of die voor de klant niet toevoegen?
Zelfs een verlaging van 2-3% op je inkoop kan je winstmarge flink verbeteren, zeker als je inkoop een groot deel van je kosten uitmaakt.
Bezetting: benut je capaciteit beter
Je hebt een werkplaats met vier monteurs. Hoeveel uren per week zijn declarabel? Als je nu 70% van hun tijd factureert en je weet dat naar 85% te krijgen, maak je meer omzet zonder extra kosten aan personeel.
Bezetting gaat over:
- Minder leegloop tussen opdrachten
- Betere planning zodat mensen niet onnodig wachten
- Klussen combineren om reistijd te verminderen
- Zorgen dat mensen aan het werk zijn, niet aan administratie
Elk extra declarabel uur levert direct winst op, omdat je vaste lasten (indirecte kosten) al gedekt zijn.
Kosten: snijd weg wat niet bijdraagt
Niet alle kosten leveren evenveel op. Sommige zijn essentieel voor je bedrijf, andere zijn grotendeels verspilling. Het probleem is dat je pas ziet welke kosten overbodig zijn als je ze kritisch bekijkt.
Ga jaarlijks door je kostenposten heen en vraag je af:
- Draagt deze kostenpost bij aan omzet of kwaliteit?
- Wat gebeurt er als ik deze kostenpost schrap?
- Kan ik dit goedkoper regelen zonder kwaliteitsverlies?
Denk aan abonnementen die je niet gebruikt, verzekeringen die overlappen, te dure huisvesting voor wat je ermee doet of software waar je maar 20% van gebruikt. Elke euro die je bespaart op kosten, is winst.
Ga eens per jaar kritisch door je vaste lasten heen. Elke 500 euro die je maandelijks bespaart, levert je 6.000 euro extra winst per jaar op. Zonder dat je daar extra werk voor hoeft te doen.
Efficiëntie: doe hetzelfde met minder
Efficiëntie betekent dat je dezelfde omzet maakt, maar met minder grondstoffen, minder tijd of minder energie. Dat kan door slimmer te werken, minder verspilling te hebben of betere processen in te richten.
Voorbeelden:
- Minder materiaalverspilling door betere inkoop of planning
- Minder fouten waardoor je niets opnieuw hoeft te doen
- Kortere doorlooptijden zodat je sneller kan factureren
- Minder reistijd door slimmere routes
Efficiëntie verbetert niet alleen je winst, het geeft je ook meer rust. Want je haalt hetzelfde resultaat met minder gedoe.
€17.000 extra winst in één maand
”We hadden te weinig inzicht en geen idee aan welke knoppen we moesten draaien. Door kritisch te kijken naar onze prijzen en kortingen werd ineens duidelijk waar het geld bleef liggen. We hoefden geen extra omzet te draaien, maar maakten simpelweg betere keuzes. In één maand leverde dat €17.000 extra winst op. Het grootste verschil is dat we nu sturen op winst in plaats van gevoel.”
– Krijn Degenkamp
Ontdek waar je winst vandaan komt
Het belangrijkste is dat je inzicht krijgt in je cijfers. Geen aannames doen, maar écht weten waar je winst vandaan komt, waar het weglekt en wat je blinde vlekken zijn.
Veel ondernemers denken dat ze het wel ongeveer weten. Maar zodra ze gaan meten, blijken sommige projecten veel minder op te leveren dan gedacht. Of ze ontdekken dat bepaalde klanten onevenredig veel tijd kosten voor weinig marge. Of nog erger: ze ontdekken dat bepaalde producten of diensten helemaal geen geld opleveren als ze alle kosten meenemen.
Vaak zie je hier het Pareto-principe terug: 20% van je omzet, klanten of productgroepen bepaalt 80% van je winst. Als je weet welke 20% dat is, kun je daar gerichter op sturen.
Vraag jezelf af:
- Welke producten of diensten leveren de hoogste marge?
- Welke klanten of klantgroepen leveren de meeste winst op?
- Waar verdien je eigenlijk niks aan?
Kies bewust voor bepaalde producten, diensten of klanten. Niet alles levert evenveel geld op. Zorg dus dat je jouw capaciteit zo goed mogelijk besteed. Sommige dingen moet je aan je concurrent gunnen…
Stuur op de juiste cijfers
Je kunt je winst niet verbeteren als je niet meet. Veel ondernemers kijken pas aan het einde van het jaar naar hun resultaat. Dan is het te laat om bij te sturen.
Zorg dat je deze cijfers doorlopend in beeld hebt:
- Je winst per project, dienst of product
- De winstgevendheid per klant
- Je vaste lasten per maand
- Je omzet en kosten per kwartaal
- Je cashflow (hoeveel geld staat er echt op je rekening?)
Met deze inzichten kun je sneller ingrijpen als iets niet loopt zoals je wilt. Dat geeft je niet alleen meer winst, maar ook meer financiële rust en grip op de zaak.
Wil je vandaag al iets doen dat direct verschil maakt?
Pak je cijfers van de laatste 12 maanden en beantwoord drie vragen:
- Welke klant, project of dienst leverde de meeste winst op?
- Waar draaide je veel omzet maar bleef weinig over?
- Wat gebeurt er met je winst als je je prijs morgen 3% verhoogt?
Tien minuten eerlijk naar deze vragen kijken geeft vaak meer inzicht
dan een jaar doorwerken zonder richting.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bruto en netto winst?
Brutowinst is wat overblijft na je directe kosten (inkoop, materiaal, productie). Nettowinst is wat er écht overblijft nadat ook je indirecte kosten (personeel, huisvesting, marketing, verzekeringen) zijn afgetrokken. Je kunt een goede brutowinst hebben maar weinig netto overhouden als je vaste lasten te hoog zijn.
Hoeveel winst is gezond voor een MKB-bedrijf?
Een gezonde nettowinstmarge ligt tussen 10-20%, afhankelijk van je branche. Onder de 5% heb je te weinig buffer voor tegenvallers. Boven de 25% geeft je veel financiële ruimte, maar kan ook betekenen dat je kansen laat liggen om te investeren in groei.
Hoe verhoog ik mijn winst zonder meer te werken?
Focus op de zes winstdrijvers: verhoog je prijzen (vaak de snelste route), onderhandel over inkoop, verhoog je bezettingsgraad, snijd in onnodige kosten, verbeter je productiviteit door te standaardiseren, en verminder verspilling. Begin met inzicht in je cijfers om te zien waar het grootste potentieel zit.
Waarom maak ik geen winst terwijl ik genoeg omzet draai?
Omzet is geen winst. Als je kosten te hoog zijn, je te laag prijst, te veel leegloop hebt of inefficiënt werkt, verdwijnt je marge. Veel ondernemers weten niet waar hun winst precies vandaan komt of weglekt omdat ze hun cijfers niet structureel analyseren.
Moet ik mijn prijzen verhogen om meer winst te maken?
Een prijsverhoging van 3% kan je winst met 20% of meer laten stijgen, vooral bij lage marges. Maar het is niet de enige weg. Kijk eerst naar je volledige kostprijs, vergelijk met de markt en communiceer de waarde die je levert. Soms zit er meer potentieel in betere bezetting of lagere inkoop.
Hoe voorkom ik dat mijn vaste lasten mijn winst opvreten?
Ga jaarlijks kritisch door je vaste lasten heen. Vraag bij elke kostenpost: draagt dit bij aan omzet of kwaliteit? Wat gebeurt er als ik dit schrap? Denk aan onnodige abonnementen, dubbele verzekeringen, te dure huisvesting of onderbenutte software. Elke €500 per maand besparen = €6.000 per jaar extra winst.
Is winst belangrijker dan omzetgroei?
Ja. Omzetgroei zonder winstgevendheid is gevaarlijk. Je kunt groeien tot je failliet gaat als je marges negatief zijn. Focus eerst op gezonde winst, dan pas op groei. Een winstgevend bedrijf kan groeien vanuit kracht, een verlieslatend bedrijf is kwetsbaar bij elke tegenvaller.
Winst is een keuze, geen toeval
Winst maken is geen kwestie van geluk. Het is het resultaat van bewuste keuzes. Welke klanten pak je aan? Welke prijzen vraag je? Waar geef je geld aan uit? Hoe organiseer je je werk?
De ondernemers die structureel winst maken, zijn niet per se slimmer en ze werken ook niet per definitie harder. Ze sturen gewoon beter. Ze weten waar hun geld naartoe gaat, welke projecten ze geld opleveren en waar ze nee tegen moeten zeggen.
Als je nu nog geen grip hebt op je winst, is dat geen probleem. Het betekent alleen dat je nog niet de juiste knoppen hebt gevonden. Die knoppen zijn er wel, ook in jouw bedrijf. Je moet ze alleen zien en durven indrukken.
De meeste ondernemers weten diep van binnen dat er meer winst in hun bedrijf zit.
Maar ze zien niet precies waar. En dus verandert er niets.
Daar help ik dagelijks bij.
Samen brengen we in korte tijd scherp in beeld:
- waar jouw winst nu weglekt
- welke knoppen het meeste effect geven
- en hoe je structureel meer winst en financiële rust creëert
Zonder harder te werken.
Zonder ingewikkelde modellen.
Gewoon helder, praktisch en direct toepasbaar.
Wil je weten wat er in jouw bedrijf mogelijk is?
Plan een vrijblijvend winstgesprek.
Dan zie je binnen één gesprek waar jouw grootste winstkansen zitten.
Over de auteur
