Inzichten
10 minuten leestijd- In veel uitvoerende bedrijven komt het ontbreken van winst niet door de projecten of het werk zelf. Het komt omdat veel bedrijven niet hun algemene kosten berekenen.
- Algemene kosten staan nergens op een factuur, maar ze zijn er altijd. Wie ze niet actief in kaart brengt, mist een flink deel van zijn werkelijke kostprijs en dat beïnvloed je winst.
- Een AK-percentage is een momentopname, geen eeuwige waarheid. Minder werk, meer uitbesteding, groei of krimp zorgen ervoor dat je AK percentage niet meer klopt.
Je draait een goed jaar. De agenda staat vol, de ploeg werkt hard en de omzet klopt. Toch blijft er aan het einde van de periode minder winst over dan je verwacht. Herkenbaar?
In veel uitvoerende bedrijven zit het probleem niet in de projecten of het werk zelf. Het zit in de kosten die niemand aan een project hangt. De algemene kosten, ofwel AK, worden dan onvoldoende berekend. Deze kosten worden ook wel bedrijfskosten of overheadkosten genoemd. En die lopen stiekem op. En omdat ze nergens direct terugkomen op een factuur of werkbon, vallen ze lang niet iedereen op.
In dit artikel leer je wat algemene kosten precies zijn, hoe je ze correct berekent en wat een realistisch percentage is voor een bedrijf als het jouwe. Maar je leert ook wat de gevaren zijn van een verkeerde berekening. Want dat kost je geld, zonder dat je het doorhebt.
Inhoudsopgave
Wat zijn algemene kosten en waarom raken ze jouw winst?
Elk uitvoerend bedrijf heeft twee soorten kosten. De directe kosten, die je kunt hangen aan een project of jouw productie: materialen, machines op de klus, werk dat uitgevoerd wordt door derden, je uitvoerende mensen. En dan de indirecte kosten, beter bekend als algemene kosten. Die kun je nergens aan hangen, maar ze zijn er altijd.
Denk aan je eigen uren als eigenaar. De kosten voor de accountant. De werkplaats die belangrijk werk levert. De lease van de bedrijfswagen die niet op een werk staat. De software die je gebruikt. De tijd die je kwijt bent aan offertes die niets worden. De kosten voor jouw huisvesting en het licht dat brand. Dat zijn allemaal voorbeelden van algemene kosten.
Het probleem is dat veel ondernemers deze kosten niet scherp in beeld hebben. Soms worden ze helemaal niet meegenomen in de kostprijs. Soms wordt er een percentage meegenomen gebaseerd op gevoel, ervaringen uit het verleden of gewoonte. En dat gevoel klopt in veel gevallen niet.
Algemene kosten beïnvloeden je winst meer dan je denkt. Lees ook over alle ander invloeden in onze complete gids over winst verhogen.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel: jij hebt een uitvoerend bedrijf met een omzet van 4 miljoen euro. Je directe kosten, denk aan arbeid op de werken, materialen en onderaannemers, bedragen 3,2 miljoen. Dan houdt je 800.000 euro aan bruto winst over.
Maar wat kost het jou om dat bedrijf te laten draaien? Kantoor, administratie, bedrijfsauto’s, calculatie, vergunningen, verzekeringen, salariskosten van de mensen die niet op een werk staan? Als dat oploopt naar 400.000 euro, dan is je werkelijke winstmarge geen 25%, maar 10%. En dat is een wezenlijk verschil als je een offerte maakt.
Want stel dat je op iedere klus 25% marge inbouwt, maar je houd geen rekening met als die kosten, dan kom je aan het eind bedrogen uit.
Wat is een normaal AK-percentage voor jouw bedrijf?
Gelukkig hoef je niet op gevoel te werken. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) publiceert jaarlijks onderzoek naar de werkelijke algemene kosten van uitvoerende bedrijven in Nederland. De meest recente openbare editie beslaat de periode 2021-2023 en is verschenen in mei 2025.
De cijfers uit het meest recente openbare rapport laten het volgende zien:
| Sector / omzetklasse | AK-mediaan |
| B&u-sector (totaal) | 8,1% |
| Gww-sector (totaal) | 10,7% |
| B&u, omzet €2,5M – €10M | 11,0% |
| Gww, omzet €2,5M – €10M | 13,5% |
| B&u, kleine bedrijven (≤20 arbeidsjaren) | 12,1% |
| Gww, kleine bedrijven (≤20 arbeidsjaren) | 13,5% |
Bron: EIB, Algemene kosten in het bouwbedrijf 2025
Let op: dit zijn medianen. De helft van de bedrijven zit erboven, de andere helft eronder. En hoe kleiner het bedrijf, hoe hoger het percentage. De vaste kosten, kantoor, leiding, administratie, zijn namelijk grotendeels gelijk. Maar ze worden verdeeld over minder directe productie.
Schaalgrootte maakt een groot verschil
Een bedrijf met 5 medewerkers heeft procentueel gezien veel hogere algemene kosten dan een bedrijf met 60 man. Dat is precies waarom kleine bedrijven kritisch moeten zijn op hun AK-percentage bij het calculeren van de prijs voor het werk. Wie te laag zit, draait op elke klus al een verlies voordat de eerste schop de grond in gaat.
Breng jouw algemene kosten in kaart
Je hoeft geen accountant te zijn om dit te doen. Wat je wel nodig hebt, is een goed overzicht van alle kosten die niet direct aan een project of werk te hangen zijn. Open je boekhouding en stel jezelf per kostenregel de vraag: kan ik dit toewijzen aan een specifiek werk? Zo nee, dan is het een algemene kostensoort.
Stap 1: Breng je indirecte arbeid in kaart
Begin met de mensen en de uren die niet op een werk staan. Jouw eigen uren als eigenaar of leidinggevende, de calculator die offertes maakt, de planner, de administratief medewerker. Jouw verkopers. Tel de loonkosten inclusief alle werkgeverslasten bij elkaar op. Dit is doorgaans de grootste post binnen je algemene kosten: onderzoek laat zien dat indirecte arbeidskosten gemiddeld 38% van de totale AK uitmaken.
Stap 2: Tel afschrijvingen en huurkosten mee
Denk aan de afschrijving of huur van je kantoorpand, kantoorinrichting, bedrijfswagens die niet op een project staan, computers en software. Deze kosten zijn er altijd, ongeacht hoeveel werk je hebt. Ze horen thuis in je AK.
Stap 3: Verzamel de overige bedrijfskosten
Dit is de categorie waar veel ondernemers geld laten liggen. Het gaat om kosten als de boekhouder, verzekeringen, telefoonkosten, reclamekosten, abonnementen, contributies aan brancheverenigingen en het keurmerk dat je jaarlijks betaalt. Ook representatiekosten, relatiegeschenken en de tijd die je kwijt bent aan offertes die geen opdracht worden, vallen hieronder.
Dit kan gaan over zeer uiteenlopende bedrijfskosten.
Stap 4: Bereken het percentage
Heb je alle indirecte kosten opgeteld? Deel dat bedrag dan door je totale directe kosten. De directe kosten zijn de kosten die meebewegen met jouw omzet. Dus de kosten die je kunt hangen aan een specifiek project of jouw productie. Vermenigvuldig de uitkomst van deze rekensom met 100 en je hebt je AK-percentage.
Voorbeeld: jouw totale algemene kosten bedragen 320.000 euro. Je directe kosten zijn 2.800.000 euro. Dan is jouw AK-percentage: 320.000 / 2.800.000 x 100 = 11,4%. Dat percentage neem je op als opslag in je calculaties.
De gevaren van een AK-percentage op basis van directe kosten
Tot zover de berekening. Maar er is iets wat veel ondernemers over het hoofd zien: een AK-percentage gebaseerd op directe kosten heeft een fundamentele zwakte. En die zwakte kan je dekking kosten op het moment dat je die het hardst nodig hebt.
Minder werk betekent minder dekking
Je algemene kosten zijn grotendeels vast. Het kantoor staat er, de leasebak rijdt, de boekhouder stuurt zijn factuur. Maar het percentage dat je gebruikt om ze te dekken, hangt af van je directe kostengrondslag. Draai je een rustiger kwartaal of jaar met minder projecten, dan dalen je directe kosten (en uiteraard ook je omzet). En dus ook de absolute opbrengst uit je AK-opslag, terwijl de kosten zelf niet dalen.
Dit is het dekkingsbijdrageprobleem in de kern: je vaste kosten moeten gedekt worden, ongeacht het volume. Wie zijn AK berekent als percentage van de directe kosten en dat percentage niet bijstelt bij minder werk, loopt het risico om zijn eigen overhead niet meer te dekken.
Meer uitbesteding vertekent het beeld
Stel dat je in een druk jaar meer werk uitbesteedt aan onderaannemers of meer materiaalintensieve klussen aanneemt. Je directe kosten stijgen fors. Je AK-percentage lijkt te dalen, want de grondslag stijgt. Maar je eigen vaste kosten zijn niet veranderd. Je rekent jezelf rijk, terwijl je dekking in absolute zin precies hetzelfde is.
Eigen uren worden vergeten
Veel eigenaren en directeuren in het MKB tellen hun eigen uren niet mee als directe kost op een werk. Die uren verdwijnen ergens in de algemene kosten, of worden helemaal niet meegerekend. Het gevolg: de directe kosten zijn te laag, het AK-percentage klopt niet en de offerte ook niet.
Eenmalige kosten vertekenen het basisjaar
Heb je het jaar dat je als basis gebruikt uitzonderlijk hoge kosten gemaakt? Een nieuwe bedrijfswagen, een verhuizing, een grote aanwerving? Dan zit die piek verwerkt in je percentage. Gebruik je dat getal structureel, dan bereken je of te veel of te weinig opslag, afhankelijk van hoe het volgende jaar eruitziet.
Groei en krimp lopen altijd voor op je percentage
Neem je mensen aan omdat je groeit? Dan stijgen je AK al voordat de extra omzet er is. Krimpt je bedrijf? Dan blijven de vaste kosten langer hangen dan de directe kosten dalen. In beide gevallen klopt je percentage tijdelijk niet, soms structureel. Het is dus belangrijk om bij wijzigingen in jouw organisatie goed na te rekenen of het AK-percentage nog klopt.
ontroleer je AK minimaal één keer per jaar. Pas het aan als je bedrijf groeit, krimpt of van samenstelling verandert. En werk naast een percentage ook met een absoluut ondergrensbedrag: dit is wat het kost om mijn bedrijf te draaien, ongeacht hoeveel werk er binnenkomt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een AK-percentage en een winstopslag?
Het AK-percentage dekt alleen je overhead, dus de kosten om je bedrijf te draaien. De winstopslag komt daar bovenop. Wie zijn AK-percentage en winstopslag door elkaar haalt, denkt winst te maken terwijl hij eigenlijk alleen zijn kosten dekt.
Hoe vaak moet ik mijn AK-percentage opnieuw berekenen?
Minimaal één keer per jaar. Maar ook na grote veranderingen in je bedrijf: een nieuwe medewerker, een verhuizing, meer of minder uitbesteding. Elk van die situaties verschuift je grondslag of je vaste kosten.
Wat als mijn AK-percentage van jaar tot jaar sterk wisselt?
Dan is er iets veranderd in je bedrijf of je grondslag. Ga na of het komt door eenmalige kosten, een wisselend volume of een verandering in de samenstelling van je werk. Gebruik bij voorkeur een gemiddelde over meerdere jaren als basis voor je calculaties.
Heeft de hoeveelheid omzet die ik draai invloed op het AK-percentage?
a, indirect wel. Je AK-percentage wordt berekend over je directe kosten, die meebewegen met je omzet. Draai je meer omzet, dan stijgen je directe kosten en daalt je AK-percentage automatisch, ook al zijn je vaste kosten gelijk gebleven. Dat klinkt gunstig, maar het is een rekenkundig effect. Je overhead is niet goedkoper geworden. Omgekeerd geldt hetzelfde: bij minder omzet stijgt je percentage terwijl je kosten doorlopen. Dat is precies waarom grote bedrijven structureel een lager AK-percentage hebben dan kleine, ze verdelen dezelfde vaste kosten over een veel grotere grondslag.
Wat is het grote gevaar bij het werken met een AK-percentage?
Dat je denkt dat je gedekt bent, terwijl dat niet zo is. Het percentage is gebaseerd op een historische grondslag. Zodra je volume daalt, je bedrijf groeit of je meer uitbesteedt, klopt die grondslag niet meer. Je vaste kosten lopen gewoon door, maar de dekking die je berekend had valt weg. Het gevaar zit hem er niet in dat je het percentage verkeerd berekent, maar dat je het klakkeloos blijft gebruiken zonder het te toetsen aan de werkelijkheid van dat moment.
Grip op je AK is grip op je winst
Als je vandaag nog één ding doet: open je resultatenrekening, loop elke kostenregel langs en stel jezelf de vraag: zijn deze kosten direct of indirect? Tel de indirecte kosten op, deel ze door je directe kosten en je weet waar je staat.
Vergelijk dat getal vervolgens met de branchecijfers van het EIB. Zit je er fors boven? Dan zijn je kosten hoog of je grondslag te laag. Zit je er ver onder? Controleer dan of je niets vergeet, want een te laag AK-percentage is geen winst, het is een rekening die je later alsnog betaalt.
Een bedrijf dat zijn AK scherp in beeld heeft, maakt betere offertes, pakt de juiste klussen aan en houdt meer over aan het einde van het jaar. Dat is geen toeval. Dat is inzicht.
Wil je weten of jouw AK-percentage gezond is en hoe je het kunt verlagen zonder in te leveren op kwaliteit of capaciteit? Plan een vrijblijvend gesprek. Dan kijken we er samen naar.
Over de auteur
